Izložba „Nota – priča o mirisu“ svečano je otvorena u četvrtak, 27. novembra 2025. godine, u Muzeju nauke i tehnike.
Muzej nauke i tehnike u saradnji sa Muzejom za istoriju farmacije Farmaceutskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, prvi put u Srbiji organizuje ekskluzivnu izložbu pod nazivom „Nota – priča o mirisu“. Na izložbi će biti obrađen složeni fenomen mirisa sa aspekta nauke, tehnologije, biologije, psihologije, istorije, antropologije, etnologije, lingvistike, estetike i kulture, a u istorijskom predstavljanju proizvodnje akcenat će biti stavljen na domaće proizvođače parfema, toaletnih i kolonjskih voda. Autori izložbe su viša kustoskinja Muzeja za istoriju farmacije Jelena Manojlović i viši kustosi Muzeja nauke i tehnike, Zoran Lević i Ivan Stanić.
Posetioci će kroz izložbene segmente imati priliku da se upoznaju sa fenomenom mirisa preko najznačajnijih biljaka i životinja koje su se vekovima koristile za proizvodnju mirisa, aparatura za proizvodnju i destilaciju, istorijskih artefakata – od rimskih bočica iz Viminacijuma, eksponata i priča o proizvođačima sa naših prostora iz 19. i 20. veka, većeg broja bočica za mirise i parfeme iz 20. veka, reklama, do najznačajnijih svetskih proizvođača mirisnih aroma i upoznavanja sa nekim od prirodnih i veštačkih mirisa koji su se nekad koristili, a danas se koriste u novom obliku.
Izloženi će biti predmeti iz Muzeja nauke i tehnike, Muzeja za istoriju farmacije, Narodnog muzeja iz Požarevca, Muzeja primenjene umetnosti, Prirodnjačkog muzeja, Gradskog muzeja iz Subotice, Muzeja Jugoslavije, Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode, Parfimerije „Sava“, Instituta za sudsku medicinu Univerziteta u Beogradu i privatnih kolekcija.
Izložba će za posetioce biti dostupna od 28. novembra 2025. do 30. aprila 2026. godine, u Galeriji 51, Muzeja nauke i tehnike.
U sklopu izložbe će biti priređen prateći program: radionice izrade parfema, stručna vođenja i predavanja.
Realizaciju izložbe „Nota – priča o mirisu“ podržali su Ministarstvo kulture Republike Srbije, Francuski institut u Beogradu, Međunarodni muzej parfema u Grasu, Lilly Drogerie, Rhei Life i BENU apoteka, kompanije Givoudan i Robertet.
O MIRISU
Duboko ukorenjen u evoluciji života, miris je jedan od najstarijih oblika ljudske percepcije, a u ranim fazama razvoja ljudske civilizacije mirisi su pomagali ljudima u preživljavanju.
Miris kao složen fenomen koji obuhvata biološke, psihološke, kulturološke i društvene aspekte, poseduje sposobnost da zaobiđe racionalni deo mozga i direktno utiče na emocije, sećanja i instikte.
Posmatrajući iz ugla bioloških procesa, miris nastaje kada hemijski signali iz vazduha stimulišu receptore u nosu. Sa tih receptora poruke ili mirisni signali vrlo brzo dolaze do dela mozga koji je odgovoran za emocije, sećanja i instinkte, te mirisi mogu izazvati jake emocionalne reakcije i probuditi davno zaboravljene uspomene. Čovek ima oko 400 različitih tipova receptora koji mogu prepoznati preko jedan bilion različitih mirisa.
Kulturološki posmatrano mirisi imaju različito značenje u različitim kulturama, ali i značaju ulogu u verskim i duhovnim obredima. Upotreba parfema i esencijalnih ulja često je simbol društvenog statusa i deo identiteta, pružajući osećaj samopouzdanja. Miris je važan oblik komunikacije, ne samo kod životinja već i kod ljudi. Putem feromona, hemijskih signala koji utiču na ponašanje drugih jedinki iste vrste kod životinja, dok kod ljudi feromoni mogu uticati na privlačnost, raspoloženje i socijalnu interakciju. Miris tela ili upotreba parfema često šalju suptilne poruke o ličnim karakteristikama, zdravlju ili raspoloženju.
U savremenom kontekstu moć mirisa se sve više istražuje i primenjuje, medicina i terapija ih koriste u aromaterapiji za ublažavanje stresa, anksioznosti i bolova. Kompanije koriste „mirisni brending” kako bi poboljšale iskustvo potrošača i podstakle emocionalnu povezanost sa proizvodima. Razvijaju se uređaji koji omogućavaju prenos mirisa putem digitalnih medija, što otvara nove mogućnosti za virtuelnu realnost i komunikaciju.
Miris je više od čulne percepcije, on je spona između tela, uma i društva. Njegova sposobnost da utiče na emocije, izaziva sećanja i oblikuje interakcije čini ga jedinstvenim i moćnim fenomenom. Istraživanje mirisa sa biološkog, psihološkog i kulturološkog aspekta života otvara nove mogućnosti za razumevanje čoveka i njegove povezanosti sa okruženjem.
